A Val del Vajont formada dal fiume omonimo xč serada nel so sboco da na diga. Xč diventada tristemente famoxa a causa del disastro suceso inte a note del 9 Otobre 1963.
A' Diga del Vajont xe stada completada inte el 1961 soto el Monte Toc, 100 km a nord de Venesia. Ancora ogi xe la seconda diga ad arco pi grande del Mondo misurando 262 metri in altesa. El bacino xč sta costruio dala SADE (Societā Adriatica de Eletrisitā), che a chel tempo a ga informā l'opinion publica che prima de costruir el canbel jera stati fati atenti studi idrogeologici, incluxe dele analixi relative ale vecie frane e che a xona jera da considerarse bastansa sicura.
El 4 Novembre del 1960 na prima frana de sirca 1.000.000 de metri cubi se ga rovesā rento el canbel formando na onda de 2 metri che al'impato co a superficie del canbel se ga alsā fin 10 metri. No ghe xe stai dani ma jera un avertimento de queo che sarie poduo sucedere. Sul posto della frana el teren continuō a cedar, e se ga formā dei sbreghi sul teren par na lunghesa de diversi chilometri. In quel periodo in Italia i jera drio nasionalixar el setor energetico soto lENEL e a Sade jera veramente ansioxa de vendar el bacino del Vajont alla neocostituita societā publica e petarnto sercō de far taxar e voxi disidenti. El 9 Otobre 1963 ale 22.39 xe sucesa la catostrofe. Na frana un mucho granda de 260 milioni de metri cubi formada da foreste, roce e terra, se ga stacā dal Monte Toc cascado inte el lago artificiae del canbel
danegiando gravemente a xona de Erto, Casso e Codissago co molti morti e 'ndando a crear na onda de 50 milioni de metri cubi che scavalcando a diga (che per fortuna riusė ad asorbir lurto) a xe ndada a schiantarse contro i paexi de Longaron, Pirago, Rivalta, Villanova e Fač, copando 1,450 persone. Inte a tragedia del Vajont perse a vita sirca 2.000 persone. Ironia dela sorte, el termine Vajont nel linguagio locale vol dir Va xo" e Toc vol dir Marso.
Ultimamente grasie al spetacolo de Paolini e al film Vajont, ghe xe stata un gran interese torno a diga e a tragedia del Vajont co frequenti visite da parte de turisti.
L'ENEL a ga verto al publico durante l'istā del 2002 a prima parte del coronamento dela diga dandoghe a gestion a alcune asociasion del teritorio (tra cui l'Associazione Pro Loco di Longarone).
Nel 2007 xe sta verto al publico tuto el coronamento e a gestion le pasada al Parco naturale delle Dolomiti Friulane.
Dal settembre 2006, xe stata ideada na manifestasion podistica non competitiva co cadensa anuale ciamada I percorsi della Memoria che permete ai partecipanti de percorar anca e galerie interne dela Montagna
Paexe situā sora a diga del Vajont e ciapā de striso da l'onda. Par i amanti delle camināde
ve consigliemo de ragiungiarlo ciapando el sentiero posto quasi de fronte ala Ciesa visin a diga.
A caminada xe bastansa tranquila e la porta in 45 minuti al paese che conserva ancora unquō l'atmosfera
de quela note. A Casso ramai vive pochi abitanti.
Dopo un poche de centinaia de metri dal canbel, sua sinistra se vede na parete che vien dopārada come palestra de rocia. Fate altre do curve se ciapa a stradina che vien xo da drita, se pol parchegiar a machina sul spiaso a bordo strada.
A' strada traversa a frana e a porta a Pineda e ne permete de vedār el Monte Toc e a famoxa "M" de Muller che la se ga formā dal distaco dela parete del monte. Dopo sirca un'ora de caminada a strada sfaltada a va xo verso Pineda e sua destra ghe xe un cartelo che ne indica el sentiero par Casera Dita.
El sentiero al'inisio xe in legera salita par dopo deventar piano e restar cusita par tuto el trato che traversa el bosco fianchegiando a Val Mesaz. Dopo aver oltrepasā a sorgente del Meisa, se cata un bivio, se tien el sentiero che vien xo da sinistra e poco dopo el sentiero va fora dal bosco par traversar ghiaioni e macie de pini mughi. El sentiero el va xo fin al'atraversamento del torrente Gč di Lavéi che el nase nel monte monte Toc. Podopo se va su un fiā e prima di cumisiar a discesa se vede el teto dela Casera.
Traversā el pontexel sul torrente Mesaz, se va su par 5 minuti e se riva ala casera dove se pol dormir o magnar. Par tornar caminč sul sentiero de l'andata.
Dificoltā: medio/fasie Tempo di percorensa: 3,5h ('ndar e tornar)